چالاکییەکان
کارگە، بەرنامەی جێبەجێ، کەمپینی خوێندەواری یاسایی و دەستپێشخەرییەکانی پەرەسەندن لە سەرانسەری هەرێمی کوردستان.
هەنگاوێکی نوێ بۆ بەهێزکردنی سەروەری یاسا، بۆ ئامادەکردنی ڕاپۆرتێکی بەهێزتر بۆ چاودێریکردنی باری سەروەری یاسا لە عێراق
لە ڕێکەوتی ٨–١٠ی ئەیلولی ٢٠٢٥، لە چوارچێوەی پڕۆژەی «بەهێزکردنی سەروەری یاسا لە عێراق»، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوبەشی ڕێکخراوی فریاگوزاری خەڵکی نەرویجی (NPA)، ڕاهێنانێکی سێ ڕۆژەی ڕاهێنانی ڕاهێنەران (TOT) بۆ نوێنەرانی ئەندامانی تۆڕی "ماف" بۆ چەسپاندنی دادپەروەری و پەرەپێدانی دیموکراسی (MAFF Network) لە شاری هەولێر بەڕێوەبرد.ئامانجی سەرەکیی ئەم ڕاهێنانە، بەهێزکردنی زانیاری و تواناکانی بەشداربووان بوو لە بواری چاودێریکردنی سەروەری یاسا و ئامادەکردنی ڕاپۆرتی ساڵانەی چاودێری سەروەری یاسا لە عێراق، بە شێوەیەکی ڕێکخراو، لێکۆڵینەوە-بنیاد و پشتبەستوو بە بەڵگە.لە ماوەی سێ ڕۆژی ڕاهێنانەکەدا، بەشداربووان ڕێنماییان لەسەر چەندین بابەتی گرنگ وەرگرت، لەوانە تەکنیکەکانی نووسین، ڕێبازەکانی لێکۆڵینەوە، شێوازەکانی کۆکردنەوە و شیکردنەوەی زانیاری، و بنەماکانی داڕشتن و ئامادەکردنی ڕاپۆرتە چاودێرییەکان. بە ئامانجی بەرزكردنەوەی توانای دامەزراوەیی و تەکنیکی بەشداربووان، تاکو بتوانن بەشدارییەکی کاریگەرتر لە پرۆسەی چاودێریکردن و بەڵگەنامەکردنی باری سەروەری یاسا لە عێراق و هەرێمی کوردستان بکەن.ئەم هەنگاوە بەشێکە لە هەوڵە بەردەوامەکانی ڕێكخراوی لێكۆڵەر و هاوبەشەکانی بۆ پەرەپێدانی تواناکانی دامەزراوە مەدەنییەکان، بەهێزکردنی چاودێریی سەروەری یاسا و پاڵپشتی پرۆسەکانی دادپەروەری، شەفافیەت و چەسپاندنی بنەماکانی سەروەری یاسا لە عێراق.
سێیەم و کۆتا وۆرکشۆپ لە چوارچێوەی پرۆژەی “گفتوگۆی نێوخۆیی و نێوان ئایینەکان“
لە ڕێکەوتی ٦ی ئەیلولی ٢٠٢٥، لە چوارچێوەی پرۆژەی «گفتوگۆی نێوخۆ و نێوان ئایینەکان» لە هەرێمی کوردستان/عێراق، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوکاری ڕێکخراوی MEMECS و بە پاڵپشتی ناوەندی نێودەوڵەتی شا عەبدوڵا بن عەبدولعەزیز بۆ گفتوگۆی نێوان ئایین و کەلتوورەکان (KAICIID)، سێیەم و کۆتا وۆرکشۆپی خۆی بە ناونیشانی «بەهێزکردنی گەنجان بۆ بەرەوپێشبردنی خۆڕاگری کۆمەڵگا: بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و وەڵامدانەوەی قەیرانەکان» لە شاری دهۆک بەڕێوەبرد.وۆرکشۆپەکە بە بەشداری ژمارەیەک گەنج لە پێکهاتە ئایینی و ئیتنیکییە جیاوازەکان ئەنجامدرا و مەبەستی سەرەکی، بەهێزکردنی ڕۆڵ و تواناکانی گەنجان لە پەرەپێدانی گفتوگۆ، لێکتێگەیشتن و هاوبەشیی کۆمەڵایەتی بوو.لە وۆرکشۆپەکەدا، گرنگی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و لێکتێگەیشتنی نێوان کەلتوورەکان وەک دوو ئامرازی سەرەکی بۆ بەهێزکردنی یەکگرتوویی و پێکەوەژیانی کۆمەڵگا، هەروەها بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکان بە شێوەیەکی دانایانە و هۆشیارانە، تاوتوێ کران.هەروەها، وۆرکشۆپەکە بوارێکی گونجاوی بۆ بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە، گفتوگۆ و کارکردنی بە گرووپی دابین کرد، بە مەبەستی بەهێزکردنی تواناکانی گەنجان بۆ ئەوەی ببنە بریکاری کاریگەر و ڕاستەقینە لە پرۆسەی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی لە کۆمەڵگە فرەئایینی و فرەکەلتوورییەکاندا.
بەڕێوەبردنی ڕاهێنانێکی تایبەت بۆ چالاکوانانی کۆمەڵگای مەدەنی لە پارێزگای ئەنبار
بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ڕۆشنبیری و زانیارییە یاساییەکان و پەرەپێدانی تواناکانی چالاکوانانی کۆمەڵگای مەدەنی، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی فریاگوزاری خەڵکی نەرویجی (NPA)، لە درێژەی زنجیرە چالاکییەکانی خۆیدا، لە ڕێکەوتی ٣ی ئەیلولی ٢٠٢٥ ڕاهێنانێکی تایبەتی بۆ ٢٤ چالاکوانی کۆمەڵگای مەدەنی لە پارێزگای ئەنبار ئەنجامدا.ڕاهێنانەکە تایبەت بوو بە مافە یاسایی و دەستورییەکان لە قۆناغەکانی لێکۆڵینەوە و دادگاییکردن، و ئامانجی بەرزکردنەوەی ئاستی زانیاری و هۆشیاریی بەشداربووان بوو سەبارەت بە مافە یاسایی و دەستورییەکان لە پرۆسەی دادوەریدا .ئەم چالاکییەش بەشێکە لە هەوڵە بەردەوامەکانی ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ بەهێزکردنی ڕۆشنبیری یاسایی و پەرەپێدانی توانای چالاکوانانی کۆمەڵگای مەدەنی لە بواری پاراستن و داکۆکیکردن لە مافە یاسایی و دەستورییەکان.
پلانی جێبەجێکردنی ستراتیژی نیشتیمانی بۆ بەهێزکردنی سەروەری یاسا و چەسپاندنی دادپەروەری (٢٠٢٥–٢٠٢٩)
لە چوارچێوەی پرۆژەی «بەهێزکردنی سەروەری یاسا»، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی(IOL) ، بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی فریاگوزاری خەڵکی نەرویجی NPA، دانیشتنێکی ڕاوێژکاری بۆ تیمی نیشتیمانی هەرێمی کوردستان بەڕێوەبرد، بە مەبەستی پێداچوونەوە بە پلانی جێبەجێکردنی ستراتیژی نیشتیمانی بۆ بەهێزکردنی سەروەری یاسا و چەسپاندنی دادپەروەری (٢٠٢٥–٢٠٢٩). لە دانیشتنەکەدا، وردەکارییەکانی پلانی جێبەجێکردن تاوتوێ کران و جەخت لەسەر ئەوە کرایەوە کە ستراتیژییەکە، لە ڕێگەی پلانی جێبەجێکردنی تایبەت بە عێراق و هەرێمی کوردستان، لە ماوەیەکی نزیکدا بچێتە بواری جێبەجێکردن. لە ناوەڕۆکی دانیشتنەکەدا بە تایبەتی تیشکی خرایە سەر دیاریکردنی ئەرک و بەرپرسیارییەکانی هەر لایەنێکی پەیوەندیدار، دانانی خشتەیەکی کاتی ڕوون بۆ جێبەجێکردنی هەر دەستپێشخەرییەک، و دیاریکردنی میکانیزمەکانی چاودێری و هەڵسەنگاندن؛ بە مەبەستی دڵنیابوون لە سەرکەوتوویی جێبەجێکردنی ستراتیژیەتەکە.
خولێکی ڕاهێنانی تایبەتی میدیایی لە شاری هەولێر بۆ بەهێزكردنی سەروەری یاسا لە عێراق
لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ بەهێزکردنی بنەماکانی شەفافیەت و لێپرسینەوە، و بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی نێودەوڵەتی فریاگوزاری (IRC) و بە پشتگیری UKaid، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، لە چوارچێوەی پڕۆژەی “بنیاتنانی ئاشتی و سەقامگیری لە عێراق“، خولێکی تایبەتی ڕاهێنانی لە شاری هەولێر بە ناونیشانی: “ڕۆڵی دامەزراوە میدیاییەکان لە بەهێزکردنی سەروەری یاسا لە ژێر ڕۆشنایی یاسا و ڕێساكانی عێراق و ستراتیژی سەروەری یاسا بۆ ساڵانی 2025–2029“ڕێکخست. خولەکە کۆمەڵێک لە ڕۆژنامەنووسان، میدیاوانەكان و چالاکوانانی مەدەنی لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی عێراق کۆکردەوە. لە خولەکەدا تیشک خرایە سەر ناساندنی میدیا وەک دەسەڵاتی چوارەم و هاوبەشێکی سەرەکی لە سەرکەوتنی ستراتیژی سەروەری یاسا بۆ ساڵانی 2025–2029، بە تایبەتی لە ڕووی بەهێزکردنی شەفافیەت، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و پشتگیریکردنی چاکسازییە نیشتیمانیەكان. بە پێچەوانەی چوارچێوەی ڕاهێنانە باوەکان، ئەجێندای خولەکە بە کۆکردنەوەی لایەنی تیۆری و جێبەجێکردنی کرداری جیاوازییەکی تایبەتی هەبوو، بە شێوەیەک کە بەشداریی کاریگەر و دوور لە ڕۆتین و بێزاربوون دابین كرا و یارمەتی ڕۆژنامەنوسان درا لە بەکارهێنانی دەق و بنەما یاساییەکان لە کارە ڕۆژنامەوانییەکانیاندا، بۆ بەهێزکردنی کاریگەریی میدیا و ئاراستەکردنی بەرەو میدیایەکی بنیاتنەر و ئامانجدار. هەروەها، خولەکە بە وتاری سەرەتایی و کۆتایی لەلایەن سەرۆکی ئەنجوومەنی بەڕێوەبەرایەتی ڕێکخراوی لێکۆڵەر دەستی پێکرد و کۆتایی هات، لەگەڵ وتارێکی بەرپرسی هەرێمی ڕێکخراوی فریاگوزاری نێودەوڵەتی (IRC) وەک لایەنی هاوبەش. هەردوو لایەن جەختیان لەسەر ڕۆڵی ناوەندی میدیا لە جێگیرکردنی دادپەروەری، سەروەری یاسا و بنیاتنانی ئاشتی لە عێراق کردەوە. لە کۆتایی خولەکەدا، بەشداربووان پابەند کران بە ئامادەکردنی ڕاپۆرت و توێژینەوەی مەیدانی وەک جێبەجێکردنێکی کرداری بۆ ئەو زانیاری و شارەزاییانەی لە دانیشتنەکانی خولەکەدا وەریانگرتبوو. لە کۆتاییدا، چالاکییەکان بە دابەشکردنی بڕوانامەی بەشداریکردن بەسەر بەشداربوواندا کۆتاییان پێهات.
خولی بەهێزکردنی تواناکانی ئەندامانی تۆڕی ماف
لە ڕێکەوتی 28–29ی تەممووزی 2025، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی IRC و بە پشتگیری دارایی UKaid، خولێکی دوو ڕۆژەی بەهێزکردنی تواناکانی ئەندامانی تۆڕی «ماف» بۆ چەسپاندنی دادپەروەری و پەرەپێدانی دیموکراسی لە شاری هەولێر بەڕێوەبرد. ئەم خولە لە چوارچێوەی پڕۆژەی »بنیاتنانی ئاشتی و سەقامگیری لە عێراق « (BPSI) بەڕێوەچوو، بە ئامانجی بەهێزکردنی توانای ڕێکخراوە ئەندامەکانی تۆڕەکە و پەرەپێدانی ڕۆڵی کاریگەریان لە پشتگیریکردنی ستراتیژی سەروەری یاسا لە عێراق بۆ ساڵانی 2025–2029. لە ماوەی خولەکەدا، 15 بەشداربوو لە سەرۆک و ئەندامانی ڕێکخراوە مەدەنییە ئەندامەکانی تۆڕەکە بەشدارییان کرد. تیشک خرایە سەر بەهێزکردنی تواناکانی بەشداربووان و دابینکردنی ئەو زانیاری و ئامرازە پێویستانەی کە یارمەتیدەریان دەبێت وەک هاوبەشی کاریگەر لە پێشخستنی چاکسازییە یاساییەکان، پاراستنی سەربەخۆیی دادوەری، و بەشداریکردن لە چاودێری و داکۆکیکردن لە بابەت و پرسە پەیوەندیدارەکانی سەروەری یاسا.
دووەمین وۆرکشۆپی بەهێزکردنی گەنجان و بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان
لە ڕێکەوتی ٢٦ی تەموزی ٢٠٢٥، لە چوارچێوەی پرۆژەی «گفتوگۆی نێوخۆیی و نێوان ئایینەکان لە هەرێمی کوردستان/عێراق»، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL) و ڕێکخراوی MEMECS، بە هاوبەشی و پشتیوانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کایسید (KAICIID)، دووەمین وۆرکشۆپیان لە شاری سلێمانی بەڕێوەبرد، بە ناونیشانی: “بەهێزکردنی گەنجان بۆ بەرەوپێشبردنی خۆڕاگریی کۆمەڵگا: بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و وەڵامدانەوەی قەیرانەکان“ وۆرکشۆپەکە بە بەشداری کۆمەڵێک گەنج لە پێکهاتە ئایینی و ئیتنیکییە جیاوازەکانی کۆمەڵگە بەڕێوەچوو. لە ماوەی وۆرکشۆپەکەدا، گرنگی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و لێکتێگەیشتنی نێوان کەلتوورەکان وەک دوو ئامرازی سەرەکی بۆ بەهێزکردنی یەکگرتوویی کۆمەڵگا و ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکان بە دانایی و هۆشیاری تاوتوێ کرا. هەروەها، وۆرکشۆپەکە بوارێکی گونجاوی بۆ بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و کارکردنی بە گرووپ دابین کرد، بە مەبەستی بەهێزکردنی تواناکانی گەنجان و پەرەپێدانی ڕۆڵیان وەک بەشداربووان و بریکارانی ڕاستەقینەی گۆڕانکاری لە کۆمەڵگە فرەئایین و فرەکەلتوورییەکاندا. ئەم وۆرکشۆپە هەروەها سەکۆیەکی گرنگ بوو بۆ گوێگرتن، پەیوەندیکردن و بنیاتنانی تۆڕێکی بەردەوام لە نێوان گەنجان کە باوەڕیان بە ئاشتی، سەرکردایەتیی گشتگیر، هاوکاری و خۆڕاگریی کۆمەڵگا هەیە.
یەکەم وۆرکشۆپی بەهێزکردنی گەنجان و بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان
لە ڕێکەوتی ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، لە چوارچێوەی پرۆژەی «گفتوگۆی نێوخۆیی و نێوان ئایینەکان لە هەرێمی کوردستان/عێراق»، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL) و ڕێکخراوی MEMECS، بە هاوبەشی و پشتیوانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کایسید (KAICIID)، یەکەمین وۆرکشۆپیان لە هەولێر بەڕێوەبرد، بە ناونیشانی: بەهێزکردنی گەنجان بۆ بەرەوپێشبردنی خۆڕاگریی کۆمەڵگا: بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و وەڵامدانەوەی قەیرانەکان وۆرکشۆپەکە بە بەشداری کۆمەڵێک گەنج لە پێکهاتە ئایینی و ئیتنیکییە جیاوازەکانی کۆمەڵگە بەڕێوەچوو. لە ماوەی وۆرکشۆپەکەدا، گرنگی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و لێکتێگەیشتنی نێوان کەلتوورەکان وەک دوو ئامرازی سەرەکی بۆ بەهێزکردنی یەکگرتوویی کۆمەڵگا و ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکان بە دانایی و هۆشیاری تاوتوێ کرا. هەروەها، وۆرکشۆپەکە بوارێکی گونجاوی بۆ بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و کارکردنی بە گرووپ دابین کرد، بە مەبەستی بەهێزکردنی تواناکانی گەنجان و پەرەپێدانی ڕۆڵیان وەک بەشداربووان و بریکارانی ڕاستەقینەی گۆڕانکاری لە کۆمەڵگە فرەئایین و فرەکەلتوورییەکاندا. ئەم وۆرکشۆپە هەروەها سەکۆیەکی گرنگ بوو بۆ گوێگرتن، پەیوەندیکردن و بنیاتنانی تۆڕێکی بەردەوام لە نێوان گەنجان کە باوەڕیان بە ئاشتی، سەرکردایەتیی گشتگیر، هاوکاری و خۆڕاگریی کۆمەڵگا هەیە.
ئەنجامدانی کۆنفرانسی دادپەروەریی تاوانکاری و سەروەریی یاسا لە دامەزراوە چاکسازییەکان لە عێراق؛ ئاسۆ و ئاڵنگارییەکان
لە چوارچێوەی هەوڵە بەردەوامەکانی بۆ پشتیوانیکردن لە بنەماکانی دادپەروەری و بەهێزکردنی سەروەریی یاسا، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی بەشدارییەکی کارا و بەرچاوی لە ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی کۆنفرانسی «دادپەروەریی تاوانکاری و سەروەریی یاسا لە دامودەزگاکانی چاکسازی لە عێراق؛ ئاسۆ و ئاڵنگارییەکان» هەبوو. ئەم کۆنفرانسە بە هاوبەشی وەزارەتی دادی حکومەتی فیدراڵی عێراق و زانکۆی کۆیە، لە ڕۆژانی ٢١ و ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥ لە زانکۆی کۆیە بەڕێوەچوو. کۆنفرانسەکە بە ئامادەبوونی نوێنەرانی حکومەتی فیدراڵی عێراق و دامەزراوە فەرمییەکانی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ ژمارەیەکی بەرچاو لە پسپۆڕانی یاسایی، دادوەران، مامۆستایانی زانکۆ، نوێنەرانی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و کەسایەتییە پەیوەندیدارەکان لە بوارەکانی دادپەروەری و چاکسازی بەڕێوەچوو. ئەم بەشدارییە بەرفراوانە، گرنگی و هەستیاریی بابەتەکانی کۆنفرانسەکەی خستەڕوو. کۆنفرانسەکە تیشکی سەرەکیی خستە سەر پەرەپێدانی دادپەروەریی تاوانکاری و بەهێزکردنی سەروەریی یاسا لە دامەزراوە چاکسازییەکانی عێراق، بە مەبەستی دابینکردنی دادپەروەریی ڕاستەقینە، پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و باشترکردنی سیستەمی دادپەروەریی تاوانی. ڕێکخراوی لێکۆڵەر ڕۆڵێکی بەرچاوی لە سەرکەوتنی ئەم بۆنە نیشتمانییەدا گێڕا، بە تایبەتی لە ڕێگەی پلاندانان و ئامادەکاریی پێشوەخت و ئاڵوگۆڕی بیر و تێڕوانین لەگەڵ هاوبەشەکان لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا. لە ناوەڕۆکی کۆنفرانسەکەدا، چەندین توێژینەوەی ئەکادیمی و یاسایی لەلایەن زانایان و مامۆستایانی بواری یاسا پێشکەش کران. دواتر، دانیشتنە گفتوگۆیی و پانێڵە تایبەتەکان بەڕێوەچوون و تیشکیان خستە سەر گرنگترین کێشە و ئاڵنگارییەکانی زیندانەکان و سیستەمی چاکسازی لە عێراق، هەروەها ڕێگاکانی پەرەپێدانی ئەم سیستەمە بەگوێرەی پێوەرە یاسایی و مرۆییە نێودەوڵەتییەکان. لە گفتوگۆکانی کۆنفرانسەکەدا، ژمارەیەک لە ئاڵنگارییە بنەڕەتی و پراکتیکییەکانی سیستەمی چاکسازی لە عێراق دەستنیشان کران، لەوانە: • کەموکوڕیی ژێرخان و ئامێر و پێداویستییەکانی دامەزراوە چاکسازییەکان؛ • پێویستی بە ڕاهێنان و پەرەپێدانی تواناکانی کادرەکانی بواری دادوەری و چاکسازی؛ • نەبوونی میکانیزمە کاریگەرەکان بۆ چاکسازی و ئامادەکردنی زیندانیان بۆ گەڕانەوە بۆ کۆمەڵگا دوای ئازادبوون. لە بەرامبەردا، کۆنفرانسەکە چەندین پێشنیار و هەنگاوی داهاتووی خستەڕوو کە دەتوانرێت وەک بنەمایەک بۆ پەرەپێدانی سیستەمی چاکسازی لە عێراق بەکاربهێنرێن، لە گرنگترینیان: • بەهێزکردنی هاوکاری و هاوبەشی لەنێوان دامەزراوە فەرمییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی؛ • جێبەجێکردنی میتۆد و ڕێکارەکانی چاکسازی لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ؛ • دامەزراندنی چوارچێوەیەکی یاسایی و جێبەجێکاریی هاوبەش و یەکگرتوو بۆ سیستەمی چاکسازی لە سەرانسەری عێراق. کۆنفرانسەکە بە ئامادەبوونی ئاستێکی بەرزی بەرپرسانی فەرمی ڕەنگدانەوەیەکی گرنگی هەبوو، لەوانە د. بورهان مەزهەر قەیسی، جێگری وەزیری دادی حکومەتی فیدراڵی عێراق، و خاتوو شیلان عارف حەمە، جێگری وەزیری داد لە حکومەتی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ ژمارەیەکی تر لە کەسایەتییە بەرچاوەکان. لە کۆتایی کۆنفرانسەکەدا، بۆ ڕێزلێنان و دەستخۆشی لە دامەزراوە و لایەنە پاڵپشت و هاوبەشەکان، بڕوانامە و درعی ڕێزلێنان پێشکەش کرا. لەو چوارچێوەیەدا، بەڕێز پێشەوا حوسامەدین، جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی بەڕێوەبردنی ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ سەروەریی یاسا، درعی ڕێزلێنانی لە سەرۆکی زانکۆی کۆیە وەرگرت. سەرۆکی زانکۆی کۆیە سوپاس و پێزانینی تایبەتی خۆی بۆ بەشداریی کارا و هەوڵە بەنرخەکانی ڕێکخراو لە سەرکەوتنی ئەم کۆنفرانسە نیشتمانییە دەربڕی. ئەم کۆنفرانسە تەنها بۆنەیەکی ئەکادیمی و زانستی نەبوو، بەڵکو هەنگاوێکی پراکتیکی بوو بۆ تاوتوێکردن و پەرەپێدانی سیستەمی دادپەروەریی و چاکسازی لە عێراق. دەرئەنجام و پێشنیارەکانی کۆنفرانسەکە دەتوانن ببنە بنەمایەک بۆ هەنگاوەكانی داهاتوو لە بواری چاکسازیی یاسایی و بەهێزکردنی سەروەریی یاسا لە وڵاتدا.
نزیکبوونەوە لە قۆناغی کۆتایی بۆ پەسەندکردنی ستراتیژیی سەروەری یاسا لە عێراق و هەرێمی کوردستان
لە هەنگاوێکی گرنگ بەرەو جێگیرکردنی بنەماکانی سەروەری یاسا لە عێراق و هەرێمی کوردستان، پرۆسەی ئامادەکردن و پەسەندکردنی ستراتیژیی سەروەری یاسا گەیشتووەتە قۆناغەکانی کۆتایی. لە ڕێکەوتی ٢١ی ئایاری ٢٠٢٥، تیمی نیشتمانی عێراق لە دیوانی وەزارەتی داد لە بەغدا کۆبووەوە و دوای پێداچوونەوە بە ڕەشنووسی ستراتیژییەکە، بە ئامادەبوونی جێگری سەرۆکی تیمی نیشتمانی، هەنگاوی پێویست بۆ گەیشتن بە پەسەندكردنی دەقی ستراتیژییەکە جێبەجێكرا. لە هەمان چوارچێوەدا، لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥، تیمی نیشتمانی هەرێمی کوردستان لە دیوانی وەزارەتی داد کۆبووەوە. کۆبوونەوەکە بە ئامادەبوونی بەڕێز فریشتە ئەحمەد، وەزیری داد لە حکومەتی هەرێمی کوردستان، و هەردوو جێگری سەرۆکی تیمی نیشتمانی، د. بورهان مەزهەر القیسی و خاتوو شیلان عارف، بریکاری وەزارەتی داد لە هەرێم و بەغدا، بەڕێوەچوو. لە کۆبوونەوەکەدا، وەزیری داد جەختی لە گرنگی ستراتیژیی سەروەری یاسا و ڕۆڵی لە بەهێزکردنی بنەماکانی دادپەروەری، لێپرسینەوە و سەروەری یاسا کرد. هەروەها، جەختی لەوە کردەوە کە گرنگتر لە ئامادەکردنی ستراتیژی، داڕشتن و جێبەجێکردنی پلانی کرداری بۆ بەدەستهێنانی ئامانج و بەندەکانی ستراتیژییەکەیە. لە چوارچێوەی ئەم پرۆسەیەدا، د. ئەحمەد محەمەد ئەمین میران، سەرۆکی ئەنجوومەنی بەڕێوەبردنی ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL) و ئەندامی تیمی نیشتمانی، بەشداریی کرد و واژووی لەسەر ڕەشنووسی ستراتیژیەتەکە کرد. شایەنی باسە، لە ڕێوڕەسمێکدا لە لایەن ئەندامانی تیمی نیشتمانی واژوو لەسەر کۆنووسی پەسەندکردنی ستراتیژیەتەکە کرا و بە ڕێگای بەڕێز جێگری یەکەمی سەرۆکی تیمی نیشتمانی نێردرا بۆ سەرۆکی تیم و ئەنجومەنی وەزیران بە مەبەستی پەسەندکردن وەکو قۆناغی كۆتایی. شایانی باسە ڕێکخراوی لێکۆڵەر زیاتر لە دوو ساڵ بەردەوام و بێوچان، بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی فریاگوزاری خەڵکی نەرویجی (NPA)، کاری لەسەر ئامادەکردنی ئەم ستراتیژییە کردووە. ئامانجی ئەم هەوڵە بەهێزکردن و جێگیرکردنی سەروەری یاسا لە ئاستی عێراق و هەرێمی کوردستان و دابینکردنی بنەماکانی دادپەروەری و یەکسانیە بۆ هەموو هاوڵاتیان.
بەهێزکردنی پێگەی ئافرەتان لە بوارەکانی سەرکردایەتی و بڕیاردان
لە چوارچێوەی هەوڵ و تێکۆشانەکان بۆ بەرەوپێشبردنی دۆخی ئافرەتان، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی لە ماوەی سێ مانگی ڕابردوودا پڕۆژەیەکی ستراتیژی بە ناونیشانی «بەهێزکردنی پێگەی ئافرەتان لە بوارەکانی سەرکردایەتی و بڕیاردان» جێبەجێ کرد. پڕۆژەکە لە هەولێر و سلێمانی جێبەجێ کرا و چەندین خولی ڕاهێنانی لەخۆگرت، لەسەر بابەتە سەرەکییەکانی: • داکۆکیکردن لە پرسەکانی ئافرەتان • گەشەپێدانی تواناکانی ئافرەتان لە بواری گوتاری سیاسی • قووڵبوونەوە لە ناوەڕۆکی بڕیارنامەی ١٣٢٥ی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە ئافرەتان، ئاشتی و ئاسایش کۆمەڵێک ئافرەتی لێهاتوو و بوێر بەشداریی ئەم خولانەیان کرد و توانییان چەندین دەستپێشخەریی داهێنەرانە ئەنجام بدەن کە لە بیرۆکە و پێشنیاری خۆیانەوە سەرچاوەیان گرتبوو. لە گرنگترین ئەم دەستپێشخەرییانە: • بەکارهێنانی هونەر، لەوانە شانۆ و شێوەکاری، وەک ئامرازێک بۆ گەیاندنی دەنگی ئافرەتان • بەڕێوەبردنی سیمینارێکی تایبەت دەربارەی ڕێگا و شێوازەکانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان • شیکردنەوەی کاریگەریی میدیا لەسەر وێنە و پێگەی ئافرەت لە کۆمەڵگادا • ئەنجامدانی گفتوگۆی کراوە و ڕاپرسی دەربارەی دیاردەی هاوسەرگیریی پێشوەختە و دەرئەنجامە کارەساتبارەکانی • بەڕێوەبردنی پانێل و سیمینارێک بۆ خۆپاراستن لە گێچەڵی ئەلیکترۆنی لە دنیای دیجیتاڵدا • داکۆکیکردن لە هەمواری یاسای باری کەسی بۆ ڕێگرتن لە هاوسەرگیریی منداڵانی تەمەن ٩ ساڵ لە ڕۆژی جیهانیی ئافرەتان، ٨ی مارس، کۆنفرانسێکی گرنگ بە ئامادەبوونی ژمارەیەک لە لایەنە پەیوەندیدارەکان بەڕێوەچوو. ئەم کۆنفرانسە بووە پلاتفۆرمێک بۆ دەستكەوتنی کۆمەڵێک ڕاسپاردەی کرداری کە لەلایەن ئافرەتانەوە پێشنیار کرابوون، بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی کە پێویستیان بە داڕشتنەوەی سیاسەت و پلانە نوێکان هەیە. ئەم هەوڵانە بەشێکن لە پڕۆژەی «ئافرەتان و ئاشتی» کە بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی ژنان بۆ ژنانی نێودەوڵەتی (WFWI) و بە پشتگیریی دارایی سندوقی پشتگیریی نێودەوڵەتیی بەریتانیا (UKISF) جێبەجێ دەکرێت.
ئەنجامدانی خولی ڕۆشنبیری یاسایی بۆ قوتابیانی ناوەندی خەباتی کچان
لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی پرۆژەی «کەمکردنەوەی هاوسەرگیریی پێشوەختە»، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوبەشی لەگەڵ سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان (UNFPA) و بە پاڵپشتی دارایی UK-Aid، لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانونی دووەمی ٢٠٢٥، خولی ڕۆشنبیری یاسایی بۆ قوتابیانی ناوەندی خەباتی کچان بەڕێوەبرد، بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پەروەردە – بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی هەولێر. ئەم خولە بە مەبەستی بەرزکردنەوەی هۆشیاری یاسایی و کۆمەڵایەتیی قوتابیان سەبارەت بە مەترسییەکانی هاوسەرگیریی پێشوەختە ئەنجامدرا، و ئەم جۆرە چالاکییە لە ماوەی داهاتووشدا لە ژمارەیەکی زیاتر لە قوتابخانەکانی هەرێمی کوردستان بەردەوام دەبێت.