هاوبەشەکانمان

دامەزراوەی نەتەوە یەکگرتووەکانە لە بواری تەندروستی سێکسی و زاوزێ. ئەم ڕێکخراوەیە بۆ پاراستن و بەهێزکردنی ماف و هەڵبژاردەکانی ژنان، کچان و گەنجان لە زیاتر لە ١٥٠ وڵاتدا کار دەکات. UNFPA ئامانجی ئەوەیە دڵنیابێت کە هەر دووگیانێک بە خواستی خۆی بێت، هەر منداڵبوونێک بە سەلامەتی ئەنجام بدرێت، و هەر گەنجێک بتوانێت تواناکانی خۆی بگەیەنێتە ئەوپەڕی خۆی. سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان لە ساڵی ٢٠٠٨ پرۆگرامە تایبەتییەکەی بۆ عێراق دامەزراند و لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم ئۆفیسەکەی لە وڵاتدا کردەوە. لەو کاتەوە، UNFPA لە سەرانسەری عێراقدا کار دەکات بۆ بەشداری‌کردن لە باشترکردنی خزمەتگوزارییەکانی تەندروستی سێکسی و زاوزێ، پەرەپێدانی یەکسانی ڕەگەزی و بەهێزکردنی ژنان، پەرەپێدانی بەرنامە پەیوەندیدارەکانی گەنجان، و دابینکردنی داتا و زانیارییەکانی دانیشتوان بۆ گەشەپێدانی بەردەوام.

بەرنامەی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان (UNDP) لە نزیکەی ١٧٠ وڵات و ناوچە لە سەرانسەری جیهان چالاکی دەکات و وەک دامەزراوەی سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە بوارى گەشەپێدانی بەردەوام کار دەکات. UNDP خۆی تەرخان کردووە بۆ ڕیشەکێشکردنی هەژاری، کەمکردنەوەی نایەکسانییە بنەڕەتییەکان، چارەسەرکردنی پەراوێزخستنی کۆمەڵایەتی، و بەهێزکردنی توانای دامەزراوەکان بۆ خۆڕاگری. هەروەها ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە بەڕێوەبردنی پێشکەوتنی سیستەمی و یارمەتیدانی وڵاتان بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام (SDGs). لە ئاستی ناوچەیی، ستراتیژییەتی چالاکییەکانی UNDP لەلایەن نووسینگەی ناوچەیی بۆ دەوڵەتە عەرەبییەکان (RBAS) ـەوە ڕێکدەخرێت کە بارەگای لە نیویۆرکە. ئەم نووسینگەیە چاودێری و ئاراستەکردنی نووسینگەکانی وڵات و بەرنامە ناوچەییەکانی گەشەپێدان دەکات لە ١٦ وڵاتی عەرەبی، لەگەڵ چالاکییە تایبەتەکانی لە بەرەوپێشبردنی کار و بەرنامەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی فەلەستین.

یەکێتیی ئەورووپا (EU) هاوبەشییەکی سیاسی و ئابوورییە کە لەسەر بنەمای پەیماننامەکان دامەزراوە و لە ٢٧ دەوڵەتی ئەورووپی پێک هاتووە. پرۆسەی یەکگرتوویی ئەورووپا لە دوای جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٥١ دەستی پێکرد، کاتێک بەلژیکا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ئیتالیا، لوکسەمبۆرگ و هۆڵەندا پەیماننامەی دامەزراندنی کۆمەڵگەی ئەورووپی (ECSC) ـیان واژۆ کرد. ئەم هەنگاوە بناغەی پرۆسەی یەکگرتوویی ئەورووپای دانا. یەکێتیی ئەورووپا بە شێوەی فەرمی لە ساڵی ١٩٩٣ بە هاتنەکاری پەیمانی Maastricht دامەزرا. EU لەسەر بنەمای بەهاکانی ڕێزگرتن لە کەرامەتی مرۆڤ، ئازادی، دیموکراسی، یەکسانی، سەروەری یاسا و ڕێزگرتن لە مافە مرۆڤەکان دامەزراوە. سیستەمی دامەزراوەیی EU تایبەتە و پێک هاتووە لە ٧ دامەزراوەی ئەورووپی، ٩ دەزگای EU و زیاتر لە ٣٠ ئاژانسی دابەشکراو کە لە سەرانسەری یەکێتییەکەدا کار دەکەن بۆ پەرەپێدانی یاسا و سیاسەتە هاوبەشەکان، جێبەجێکردنی سیاسەتەکان و پاراستنی بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی EU و هاووڵاتییەکانی.

The World Bank is a prominent international financial institution established in 1944 following the Bretton Woods Conference, primarily tasked with reducing global poverty, mitigating economic disparity, and building shared prosperity through sustainable socio-economic development in developing nations. Composed of interconnected institutions including the International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) and the International Development Association (IDA), it provides technical advice, policy counsel, and development loans to governments worldwide across critical infrastructure, education, health, and governance sectors. Its localized regional framework, the Mashreq Program, serves as a strategic initiative focusing on regional economic integration, private sector resilience, climate transition, and socio-economic stabilization in Mashreq nations like Iraq, Jordan, and Lebanon, with a targeted emphasis on youth job creation and women's empowerment.

ڕێکخراوێکی مرۆیی و گەشەپێدانی جیهانییە کە لە ساڵی ١٩٩٣ دامەزراوە و تەرخانکراوە بۆ پشتگیری‌کردنی ئەو ژنانەی لە ناوچە پەراوێزخراوەکان و ناوچەکانی تووشبووی شەڕ و ملمڵانێدا دەژین. ڕێکخراوەکە بەرنامەیەکی گشتگیر و ١٢ مانگە بۆ بەهێزکردنی کۆمەڵایەتی و ئابووری جێبەجێ دەکات کە زانیارییە بنەڕەتییەکان، لێهاتووییە کردارییەکان و سەرچاوە پێویستەکان بۆ ژنانی پەراوێزخراو دابین دەکات، تاکو بتوانن لە هەژاری دەرچن، ڕۆڵی سەرکردایەتی لە کۆمەڵگەدا بگرن و بەشداری لە گۆڕانکارییە بنەڕەتییەکان بکەن. WfWI لە ژمارەیەک وڵاتی ناسەقامگیر و تووشبوو بە شەڕ، لەوانە عێراق، ئەفغانستان، کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، فەلەستین، نیجیریا و سودان باشوور، ئۆفیسەکانی چالاکی هەیە، هەروەها لە ناوچەکانی دوای شەڕدا لە ڕێگەی دامەزراوە هاوشێوە و هاوبەشەکانییەوە کار دەکات. ڕێکخراوەکە هەوڵ دەدات ژنانی سەرەتایی و بنەڕەتیی کۆمەڵگە بەرەو سەرکردە و گۆڕانخوازانی کاریگەر بەرز بکاتەوە و دەنگیان بەرز بکاتەوە، بۆ ئەوەی بتوانن کاریگەری لەسەر سیاسەت و بڕیارەکان لە ئاستی نیشتیمانی و نێودەوڵەتیدا هەبێت.

The National Endowment for Democracy (NED) is an independent, nonprofit foundation established in 1983 that is dedicated exclusively to the growth and strengthening of democratic institutions worldwide. Annually distributing more than 2,000 grants across over 100 countries, NED serves as a premier international hub for strategic resources, intellectual exchange, and financial support benefiting nongovernmental groups, activists, and scholars working toward human rights, independent media, and the rule of law. Utilizing a flexible, nongovernmental organizational model, NED specializes in deploying rapid support during complex periods of political transition and supports the organic evolution of civil society, political parties, free markets, and trade unions tailored to the distinct cultural needs of individual nations.

تۆڕێکی جیهانییە کە لە ئابی ٢٠٠٦ دامەزراوە و ناوەندی سەرەکییەکەی لە ڤیەنای نەمسایە. ئەم تۆڕە نزیکەی ٤٠٠ ڕێکخراوی کۆمەڵگەی مەدەنی لە زیاتر لە ١٢٠ وڵات کۆدەکاتەوە. ئامانجی سەرەکییەکەی پەرەپێدانی پەسەندکردن، جێبەجێکردنی سیستەماتیکی و چاودێریکردنی بەردەوامی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی (UNCAC) لە ئاستی نێودەوڵەتی، هەرێمی و نیشتیمانییە. ئەم چوارچێوەیە هەروەها لەلایەن National Democratic Institute (NDI) پشتگیری دەکرێت؛ دامەزراوەیەکی ناسراوی ناحکومی و بێقازانجە کە لە ١٩٨٣ لە واشنگتنی D.C. دامەزراوە و لە ئاستی جیهانیدا کار دەکات بۆ بەهێزکردنی دامەزراوە دیموکراتییەکان، پاراستنی پاکی و دروستی پرۆسەکانی هەڵبژاردن، بەهێزکردنی بەشداری ژنان و گەنجان لە ژیانی سیاسی، و پەرەپێدانی تواناکانی تۆڕەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و چوارچێوەکانی حوکمڕانیی ناوخۆ لە ژینگەکانی دوای شەڕ و قۆناغە ڕاگوزەریەكان، وەک عێراق.

ڕێکخراوی فریاگوزاری خەڵکی نەرویجی (NPA) ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتیی سەربەخۆی سیاسی و بنەماڵەی ئەندامانەیە کە لە ساڵی ١٩٣٩ دامەزراوە، وەک بازووی مرۆییی بزوتنەوەی کرێکاریی نەرویج. ڕێکخراوەکە لە نەرویج و زیاتر لە ٣٠ وڵات لە سەرانسەری جیهان چالاکی دەکات و خۆی تەرخان کردووە بۆ باشترکردنی ئاستی ژیانی خەڵک و بەهێزکردنی کۆمەڵگەیەکی دیموکرات، دادپەروەر و ئاسایش، لە ڕێگەی بوارە سەرەکییە تایبەتمەندییەکانی کار لە بوارى مین، چەک‌دانان، گەشەپێدانی بەردەوام و هاوکاریی مرۆیی. NPA لە ساڵی ١٩٩٥ەوە لە عێراق چالاکە و ناوەندی کارگێڕیی ئۆپەراسیۆنییەکەی لە هەولێرە. ڕێکخراوەکە بە هاوکاریی نزیک لەگەڵ زیاتر لە ٢٠ ڕێکخراوی هاوبەشی ناوخۆیی کار دەکات، بۆ پشتیوانیکردن لە دیموکراتیزەکردن، پێشخستنی پەروەردەی مافەکانی مرۆڤ، بەهێزکردنی گەنجان و ژنان، و بەهێزکردنی هەوڵە ستراتیژی و داکۆکیکردن بە سەرکردایەتی کۆمەڵگا.

کۆمیتەی نێودەوڵەتیی ڕزگارکردن (IRC) ڕێکخراوێکی مرۆییی جیهانییە کە لە ساڵی ١٩٣٣ بە بانگەوازی ئەڵبەرت ئاینشتاین دامەزراوە و بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانە کار دەکات کە بەهۆی شەڕ و ناکۆکی، قەیران و کارەساتەکانەوە ژیانیان کاریگەری لێکەوتووە، تاکو بتوانن بە سەلامەتی بمێننەوە و ژیانیان لە نوێوە بنیاد بنێن. IRC لە زیاتر لە ٤٠ وڵاتی تووشبوو بە قەیران چالاکە و لە بواری تەندروستی، پەروەردە، پاراستن و بەهێزکردنی خۆبەڕێوەبردنی تاک و کۆمەڵگەدا کار دەکات. IRC لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە لە عێراقدا کار دەکات و بەرنامەی هەمەجۆر بۆ پشتگیری لە کۆمەڵگەکانی تووشبوو بە قەیران جێبەجێ دەکات. بەپێی زانیارییە نوێکانی IRC، ئێستا لە پارێزگاکانی ئەنبار، کەرکووک، نەینەوا و سەلاحەدین کار دەکات و ئۆفیسەکانی لە هەولێر و بەغدا هەیە. بەرنامەکانی لە عێراق سەرنج دەخەنە سەر پاراستن، یاسا و سەروەری یاسا، یارمەتیی یاسایی، هۆشیاریی یاسایی، گەشەپێدانی منداڵانی قۆناغی بەرایی، پەروەردە و پشتیوانیی ژیان و ئابووری.

ناوەندی نێودەوڵەتی شا عەبدوڵڵا بن عەبدولعەزیز بۆ گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و کەلتوورەکان (KAICIID) ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییە کە تەرخانکراوە بۆ پەرەپێدانی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان و کەلتوورەکان، بە مەبەستی بەهێزکردنی تێگەیشتنی هاوبەش، ڕێزگرتن و ژیانی هاوبەش بە ئاشتی لە سەرانسەری جیهاندا. ئەم ناوەندە لەلایەن عەرەبستانی سعودی، نەمسە، ئیسپانیا و واتیکان دامەزراوە و ناوەندی سەرەکییەکەی لە لیسبۆن، پۆرتوگال ـە. KAICIID چەندین پلاتفۆرمی چالاکی گفتوگۆ، بەرنامەکانی بەهێزکردنی تواناکان، بەرنامەکانی پێشخستنی نێودەوڵەتی و دەستپێشخەرییە هاوبەشەکانی چەند لایەنە بەڕێوە دەبات. ئامانجی سەرەکیی KAICIID لە ئاستی جیهانیدا بەهێزکردنی یەکڕیزی کۆمەڵایەتی، کەمکردنەوەی ناکۆکی و ئاڵۆزییەکانی سەرچاوەگرتوو لە جیاوازییە ئایینی و کەلتوورییەکان، و دابینکردنی چوارچێوەی بەردەوام بۆ بنیاتنانی ئاشتییە، بە پەیوەندیکردنی ڕابەرانی ئایینی، بڕیاربەدەستان، مامۆستایان، گەنجان و چالاکانی کۆمەڵگەی مەدەنی.

ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییە بۆ گەشەپێدانی مرۆیی، کە کار دەکات بۆ کەمکردنەوەی هەژاری، نایەکسانی و نادادپەروەری. ڕێکخراوەکە لەگەڵ کۆمەڵگەکان و هاوبەشەکان کار دەکات بۆ پەرەپێدانی بەردەوام، بەهێزکردنی توانای خۆڕاگری، پاراستنی مافەکانی مرۆڤ و پشتگیری لەو کەسانەی کە بەهۆی هەژاری، ملمڵانێ و قەیرانە مرۆییەکانەوە زیانمەند بوون.