پڕۆژەکان
بەرنامە درێژخایەنەکان کە ڕووداو، ڕاهێنان و کەمپینەکان کۆدەکەنەوە بۆ پێشخستنی زاڵبوونی یاسا لە هەرێمی کوردستان.
بەهێزکردنی شەفافیەتی دادوەری
A two-year program training court clerks, publishing case-handling standards, and building an open judicial-data portal in partnership with three regional courts.
بەهێزکردنی سەروەریی یاسا لە عێراق و هەرێمی کوردستان
پێناسەی پڕۆژە: بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی فریاگوزاریی میللیی نەرویجی (NPA) جێبەجێ کرا بۆ چاکسازیی دامەزراوەیی درێژخایەن و بەهێزکردنی فەزای مەدەنی و سەروەریی یاسا لە عێراق و هەرێمی کوردستان. گرنگترین دەستکەوتی پڕۆژەکە دروستکردن و بەڕێوەبردنی "تۆڕی ماف" بوو کە 10 ڕێکخراوی کۆمەڵی مەدەنی لە بەغدا، هەولێر، سلێمانی و ئەنبار لەخۆدەگرێت بۆ یەکخستنی هەڵمەتەکانی مافی مرۆڤ. پڕۆژەکە بەشدار بوو لە داڕشتنی "ستراتیژیی نیشتمانی بۆ بەهێزکردنی سەروەریی یاسا" و پلانە جێبەجێکارییەکانی وەزارەتەکان، لەگەڵ بڵاوکردنەوەی لێکۆڵینەوەی یاسایی. هەروەها ڕاهێنانی بەهێزکردنی تواناکان بۆ چالاکوانان، سەندیکاکان و ڕۆژنامەنووسان ئەنجام درا، هاوشان لەگەڵ پێشکەشکردنی پاڵپشتیی تەکنیکی بە دامودەزگاکانی دەوڵەت بۆ چەسپاندنی لێپرسینەوەی کارگێڕی و دادوەری.
بەدامەزراوەییکردنی هەماهەنگیی دادوەری و چوارچێوەکانی لێپرسینەوە بۆ سەروەریی یاسا
پێناسەی پڕۆژە: بە هاوکاری لەگەڵ لێژنەی فریاگوزاریی نێودەوڵەتی (IRC) جێبەجێ کرا بە مەبەستی کاراکردنی چاکسازییە گشتییەکان و بەهێزکردنی میکانیزمەکانی لێپرسینەوە لە عێراق و هەرێمی کوردستان. پڕۆژەکە دیداری هاوبەشی دادوەریی لە بەغدا ساز کرد بۆ پتەوکردنی پەیوەندیی نێوان دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵ و هەرێم، لەگەڵ پێشکەشکردنی هاوکاریی تەکنیکی بە وەزارەتی داد بۆ داڕشتنی پلانی جێبەجێکردنی ستراتیژیی نیشتمانیی سەروەریی یاسا. هەروەها مێزگردی یاسادانان لەگەڵ پەرلەمانتارانی عێراق و کوردستان ڕێکخرا بە مەبەستی چاودێریکردنی یاسایی. هاوکات خولی ڕاهێنان بۆ ڕۆژنامەنووسان لەسەر ڕووماڵی پیشەییانەی پرسە یاساییەکان کرایەوە و توانای ڕێکخراوەکانی ناو "تۆڕی ماف" لە بواری سەروەریی یاسادا بەرز کرایەوە.
بەهێزکردنی سەروەری یاسا و پاراستنی یاسایی بۆ ڕزگاربووانی توندوتیژیی سێکسی و بنەمای جێندەری: هاوبەشییەکی گشتگیر لەگەڵ UNFPA عێراق
ماوەی پرۆژە: ٢٠٢٢–٢٠٢٥دۆخی پرۆژە: تەواوکراوهاوبەش: سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان (UNFPA)پوختەی چالاکییەکانی پرۆژەلە ماوەی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٥، ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ پاڵپشتی سەروەری یاسا و دیموکراسی (IOL)، بە هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ UNFPA عێراق، کۆمەڵێک چالاکی و دەستپێشخەریی گشتگیری جێبەجێ کرد کە ئامانجیان پێشخستنی دادپەروەری، مافەکانی مرۆڤ و میکانیزمەکانی پاراستن بۆ ژنان و کچان بوو.گرنگترین دەستپێشخەرییەکانی پرۆژەکە بریتی بوون لە پێشکەشکردنی یارمەتیی یاسایی، ڕاوێژکاری و نوێنەرایەتی یاسایی بۆ ڕزگاربووانی توندوتیژیی سێکسی و بنەمای جێندەری (SGBV) و سەرانەوەرگرتنی ئەلیکترۆنی، لەگەڵ بەڕێوەبردنی کەمپەینی هۆشیاریی کۆمەڵایەتی بۆ کەمکردنەوەی دیاردەی هاوسەرگیریی پێشوەختە.بۆ جێبەجێكردنی ستانداردەکانی وەڵامدانەوەی پشتبەستوو بە مافەکانی مرۆڤ، پرۆژەکە بە بەڕێوەبردنی خول و ڕاهێنانی پسپۆڕانە ڕای گشتی هۆشیاركرایوە. ئەم ڕاهێنانانە بابەتگەلێکی وەک پرۆتۆکۆڵی نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوە لە تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسیی پەیوەندیدار بە ملمڵانێكان لەخۆگرت و بۆ لێکۆڵەرانی دادوەری، ئەفسەرانی پۆلیس، پارێزەران و کارمەندانی پزیشکی دادوەری لە ژمارەیەک پارێزگای عێراق بەڕێوەچوون.لە هەمان کاتدا، هاوبەشییەکە بە شێوەیەکی چاڵاک بەشداری لە چاکسازیی سیستەمی و یاسایی و دامەزراوەیی کرد، لە ڕێگەی هەڵسەنگاندنی یاسا و ڕێساکانی پەیوەندیدار بە تەندروستیی زایەندی، پێداچوونەوە بە کەلێنەکانی پاراستنی یاسایی، پەرەپێدانی ڕەفتارنامەی ڕێکخراوەیی بۆ پێشگیری لە بەکارهێنانی خراپ مامەڵەكردنی سێکسی و ئازاردانی سێکسی (PSEA)، هەروەها بڵاوکردنەوەی ڕێبەری و بەڵگەنامە بنەڕەتییەکان لە بوارەکانی پزیشکی دادوەری و یاساکانی تەندروستی لە هەرێمی کوردستان.دەربارەی هاوبەشی پڕۆژەسندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان (UNFPA) دامەزراوەیەكی نەتەوە یەکگرتووەکانە بۆ بوارەکانی تەندروستیی سێکسی و زاوزێ و کار دەکات بۆ پاراستنی ماف و بژاردەكانی بەردەم ژنان، کچان و گەنجان لە زیاتر لە ١٥٠ وڵات.UNFPA هەوڵ دەدات دڵنیابێت لەوەی هەموو دووگیانێک بە خواستی كەسەكە خۆیەتی، هەموو منداڵبوونێک بە سەلامەتی ئەنجام دەدرێت، و هەموو گەنجێک بتوانێت تواناکانی خۆی بۆ گەشەپێدان بەکاربهێنێت.UNFPA لە عێراق بەرنامەی خۆی لە عێراق لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراند و یەکەم ئۆفیسی خۆی لە وڵات لە ساڵی ٢٠١١ کردەوە. لەو کاتەوە، UNFPA لە سەرانسەری عێراق کار دەکات بۆ بەشداری‌کردن لە باشترکردنی خزمەتگوزارییەکانی تەندروستیی سێکسی و زاوزێ، پەرەپێدانی یەکسانیی جێندەری و بەهێزکردنی ژنان، پەرەپێدانی بەرنامەکانی پەیوەندیدار بە گەنجان، و دابینکردنی داتای دانیشتوان بۆ گەشەپێدان.
ناوی پڕۆژە: یاسا و دامەزراوەکان لە ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵیدا لە هەرێمی کوردستانی عێراق (لێکۆڵینەوەیەکی شیکاری)
پێناسەی پڕۆژە: لەلایەن ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ سەروەریی یاسا (IOL) بە هاوبەشی لەگەڵ (UNDP) جێبەجێ کرا، بە مەبەستی هەڵسەنگاندن و خستنەڕووی پێشنیازی چاکسازی بۆ بەهێزکردنی بنەماکانی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە هەرێمی کوردستان. پڕۆژەکە سەردانی مەیدانی بۆ دەستەکانی نەزاهەت و دەزگا چاودێرییەکان ئەنجام دا و دەقە یاسایی و ڕێنماییە کارپێکراوەکانی پشکنی. هەروەها زنجیرەیەک مێزگردی گفتوگۆی لە هەولێر، دهۆک و سلێمانی بۆ 60 نوێنەری دامەزراوە پەیوەندیدارەکان و گەنجان ساز کرد بۆ تاوتوێکردنی بەربەستەکانی بەردەم جێبەجێکردنی یاسا. لە کۆتاییدا لە ڕێگەی کۆنفرانسێکی نیشتمانییەوە لێکۆڵینەوەی شیکاریی "یاسا و دامەزراوەکان لە ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی لە هەرێمی کوردستانی عێراق" بە بەشداریی 40 نوێنەری دەزگا چاودێرییەکان، میدیا و کۆمەڵی مەدەنی خرایە ڕوو بۆ چەسپاندنی شەفافیەت و چاکسازیی کارگێڕی.
![ناوی پڕۆژە: بەهێزکردنی مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە، باشترکردنی بارودۆخی دەستبەسەرکردن، و نەهێشتنی ئەشکەنجەدان لە عێراق]](/storage/projects/ibkuoLGLreymlpRVet6QD2u2dXcWA2EhLlrMfAeY.jpg)
ناوی پڕۆژە: بەهێزکردنی مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە، باشترکردنی بارودۆخی دەستبەسەرکردن، و نەهێشتنی ئەشکەنجەدان لە عێراق]
پێناسەی پڕۆژە: بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی (NPA) و (PAO) و بە پاڵپشتیی یەکێتیی ئەورووپا جێبەجێ کرا، بە ئامانجی چەسپاندنی پاراستنی یاسایی و چاودێریکردنی مافەکانی مرۆڤ لە عێراق و هەرێمی کوردستان. پڕۆژەکە سەردانی مەیدانی بۆ زیندان و گرتووخانەکان ئەنجام دا و پارێزەری بۆ دەستبەسەرکراوان و قوربانیانی ئەشکەنجە دابین کرد. گرنگییەکی تایبەت بە دادی نەوجەوانان درا لە ڕێگەی دەستەبەرکردنی مەرجەکانی دادگاییکردنی دادپەروەرانە و داواکاری بۆ پێداچوونەوە بە تەمەنی بەرپرسیارێتیی سزایی بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان. هەروەها خولی ڕاهێنان بۆ ستافی دادوەری و کارگێڕی کرایەوە و لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێم کار کرا بۆ چاکسازی لە ڕێکارەکان، کاراکردنی چاودێری، و دابینکردنی ژینگەیەکی لەبار بۆ منداڵان لە سیستەمی دادوەریدا بە مەبەستی بنبڕکردنی ئەشکەنجە.
ناوی پڕۆژە: بەهێزکردنی پێگەی ئابووریی ژنان لە وڵاتانی مەشریق - بەرنامەی عێراق: پێداچوونەوەی یاسایی و هاوکاریی تەکنیکی بۆ پەرەپێدانی دەرفەتە ئابوورییەکانی ژنان و مافی خاوەندارێتیی زەویی کشتوکاڵی
پێناسەی پڕۆژە: لەلایەن ڕێکخراوی لێکۆڵەر بۆ سەروەریی یاسا (IOL) بە هاوبەشی لەگەڵ گرووپی بانکی نێودەوڵەتی (بەرنامەی مەشریق) جێبەجێ کرا. پڕۆژەکە هەڵسەنگاندنێکی یاسایی و تەکنیکی ئەنجام دا بە ئامانجی زیادکردنی بەشداریی ژنان لە کەرتی تایبەت و ئابووری و دەستڕاگەیشتنیان بە خاوەندارێتیی زەویی کشتوکاڵی لە عێراق و هەرێمی کوردستان. لە ڕێگەی ڕاپرسیی مەیدانی لە بەغدا و هەولێر و ڕێکخستنی دیداری هاوبەش لەگەڵ وەزارەتەکان، سەندیکاکان، ژوورە بازرگانییەکان و کۆمەڵی مەدەنی، ئاستەنگە یاساییەکان دەستنیشان کران. دەرئەنجامی پڕۆژەکە بریتی بوو لە بڵاوکردنەوەی لێکۆڵینەوەیەکی یاسایی بۆ چاکسازیی سیاسەتە گشتییەکان، هاوشان لەگەڵ چاپکردنی ڕێبەرێکی پراکتیکی بۆ پاراستن و ناساندنی مافەکانی ژنان لە کەرتی تایبەتدا.
پاڵپشتیکردنی بەشداریی ژنان لە سەرکردایەتیکردن و بڕیارداندا
پێناسەی پڕۆژە: بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی (WfWI) جێبەجێ کرا بە مەبەستی بەهێزکردنی تواناکانی ژنان لە کایەی سیاسی و پۆستەکانی بڕیاردان لە هەولێر و سلێمانی. پڕۆژەکە ڕاهێنانی چڕی بۆ زیاتر لە 70 ژنە سیاسی و چالاکوانی پێشەنگ دابین کرد لەسەر وتاری سیاسی، بەڕێوەبردنی هەڵمەتی مافپەروەری، و پلانی نیشتمانیی ژنان و ئاشتی و ئاسایش. بەشداربووان چالاکیی مەیدانییان ئەنجام دا لەوانە: ڕاپرسی لەگەڵ 526 هاووڵاتی، ۆرکشۆپی هۆشیاری دژی هاوسەرگیریی پێشوەختە لە ئامادەییەکان، کۆڕبەندی ڕووبەڕووبوونەوەی هەراسانکردنی ئەلیکترۆنی بۆ 135 گەنج، و پێشانگایەکی هونەری و شانۆیی بۆ 350 هاووڵاتی. لە ڕۆژی جیهانیی ژناندا لە ڕێگەی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە هەولێر، بەیاننامەیەکی هاوبەش سەبارەت بە داواکاری و مافە سەرەکییەکانی ژنان لە هەرێم ڕاگەیەندرا.
پاڵپشتیکردنی سەروەریی یاسا و دەستپێشخەرییە دامەزراوەییەکانی مافی مرۆڤ لە عێراق
پێناسەی پڕۆژە: بە پاڵپشتیی سندوقی نیشتمانی بۆ دیموکراسی (NED) لە چەندین قۆناغدا جێبەجێ کرا بۆ چاکسازیی دامەزراوەیی، بەرزکردنەوەی کارایی دەسەڵاتی دادوەری و ئاسانکاری لە دەستڕاگەیشتن بە دادپەروەری لە عێراق و هەرێمی کوردستان. قۆناغە سەرەتاییەکان هەڵسەنگاندنی وردیان بۆ سیستەمی دادوەری کرد کە ڕاستەوخۆ بەشدار بوو لە داڕشتنی ڕەشنووسی یاسای داواکاری گشتی لە ساڵی 2021. لە ساڵانی 2022–2023 پڕۆژەکە کۆدی ڕەفتاری پیشەیی بۆ دادوەران و پارێزەران داڕشت و چەسپاندی. لە ساڵانی 2024 و 2025دا کار کرا لەسەر خێراکردنی ڕێکارەکانی دادگاییکردن و کەمکردنەوەی کەڵەکەبوونی دۆسییەکان، لەگەڵ پێشکەشکردنی پاڵپشتی بۆ کردنەوەی چەندین دادگای نوێی تاوان لەو ناوچانەی کە پێویستیی زۆریان پێی هەبوو.
ناوی پڕۆژە: ڕاپۆرتی سێبەری ڕێکخراوی لێکۆڵەر سەبارەت بە کارکردی عێراق لەسەر بەشەکانی دووەم (ڕێوشوێنە خۆپارێزییەکان) و پێنجەم (گەڕاندنەوەی دارایی) لە ڕێککەوتننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دژایەتیکردنی گەندەڵی (UNCAC)
پێناسەی پڕۆژە: ڕێکخراوی لێکۆڵەر بە هاوبەشی لەگەڵ هاوپەیمانیی (UNCAC) و بە پاڵپشتیی پەیمانگای نیشتمانیی دیموکراتی (NDI) هەڵسەنگاندنێکی سەربەخۆی بۆ جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان دژی گەندەڵی لە عێراق و هەرێمی کوردستان ئەنجام دا. پڕۆژەکە تیشکی خستە سەر بەشی دووەم (خۆپاراستن لە گەندەڵی) و بەشی پێنجەم (گەڕاندنەوەی سەروەت و سامانە براوەکان). لە ڕێگەی لێکۆڵینەوەی یاسایی و چاوپێکەوتن لەگەڵ لێکۆڵەرانی دادوەری و بەرپرسانی دەزگا چاودێرییەکان، ڕاپۆرتێکی سێبەری سەربەخۆ بە زمانی ئینگلیزی ئامادە کرا. ڕاپۆرتەکە کارکردی دەستەکانی نەزاهەت، نووسینگەی بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە، و دیوانی چاودێریی دارایی پشکنی و لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بڵاوکرایەوە بۆ خستنەڕووی پێشنیازی چاکسازی.
پەرەپێدانی خۆڕاگریی کەلتووری: پاراستنی فەرهەنگی کەلەپووری و دەستپێشخەرییەکانی دیالۆگی نێوان ئایینەکان بۆ گەنجان لە هەرێمی کوردستان
پێناسەی پڕۆژە: بە پاڵپشتیی ناوەندی نێودەوڵەتیی شا عەبدوڵڵا بۆ دیالۆگی نێوان ئایین و کەلتوورەکان (KAICIID) لە ڕێگەی دوو قۆناغی شەش مانگی لە هەولێر، سلێمانی و دهۆک جێبەجێ کرا بۆ بەهێزکردنی پێکەوەژیان و فرەیی ئایینی. قۆناغی 2024 بە هاوبەشی لەگەڵ وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی شوێنەوار و کەلەپوور ئەنجام درا، کە تیشکی خستە سەر پاراستنی شوێنەوارە ئایینی و کەلتوورییەکان لە ڕێگەی ڕاوێژ لەگەڵ پسپۆڕانی یاسایی و سەرکردە ئایینییەکان بۆ دەستنیشانکردنی کەموکوڕییە یاساییەکان. قۆناغی 2025 تایبەت بوو بە تواناسازیی گەنجان لە ڕێگەی ۆرکشۆپی دیالۆگی نێوان پێکهاتە و ئایینە جیاوازەکان بۆ چەسپاندنی لێکتێگەیشتن. هەردوو قۆناغەکە نامیلکە و ماددەی هۆشیارییان بۆ پاراستنی کەلەپوور و پەرەپێدانی ئاشتیی کۆمەڵایەتی بڵاوکردەوە.
کەمکردنەوەی هاوسەرگیریی پێشوەختە
پرۆژەیەکی کۆمەڵایەتی و هۆشیارییە کە ئامانجی سەرەکیی بەرزکردنەوەی هۆشیاریی یاسایی و کۆمەڵایەتی لەسەر مەترسی و کاریگەرییەکانی هاوسەرگیریی پێشوەختە و پشتیوانی لە پاراستنی ماف و ئازادییەکانی منداڵان و گەنجانە. پرۆژەکە لە ڕێگەی خولی هۆشیاری، پەروەردەیی و چاڵاکییە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەوڵ دەدات توانای قوتابیان و کۆمەڵگە بۆ ناسینەوەی کاریگەرییە یاسایی، تەندروستی و کۆمەڵایەتییەکانی هاوسەرگیریی پێشوەختە بەرز بکاتەوە و بەشداری لە کەمکردنەوەی ئەم دیاردەیە بکات.